{"id":28,"date":"2018-05-30T00:10:21","date_gmt":"2018-05-29T22:10:21","guid":{"rendered":"https:\/\/iwona.minakowska.pl\/?p=28"},"modified":"2018-10-09T12:15:41","modified_gmt":"2018-10-09T10:15:41","slug":"co-to-ta-psychologia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iwona.minakowska.pl\/index.php\/2018\/05\/30\/co-to-ta-psychologia\/","title":{"rendered":"Co to ta psychologia?"},"content":{"rendered":"

Na moim profilu na Facebooku<\/a> zamie\u015bci\u0142am niedawno ankiet\u0119 z pytaniem: „Z czym Ci si\u0119 kojarzy s\u0142owo psycholog<\/i>? Bardzo dzi\u0119kuj\u0119 wszystkim, kt\u00f3rzy si\u0119 odezwali. Wyniki oczywi\u015bcie s\u0105 nieistotne statystycznie, bo pr\u00f3ba by\u0142a za ma\u0142a. To znaczy, \u017ce ka\u017cdy statystyk rwie sobie w\u0142osy z g\u0142owy, kiedy widzi, \u017ce na podstawie dwudziestu wypowiedzi stawia si\u0119 wniosek dotycz\u0105cy ca\u0142ej populacji: ludzie uwa\u017caj\u0105, \u017ce…<\/i> Spytajcie Janiny<\/a>, je\u015bli mi nie wierzycie. Skoro jednak wynik potwierdza moje hipotezy to przymkn\u0119 oko na liczebno\u015b\u0107 pr\u00f3by (w sumie to Wasza wina, \u017ce nie nam\u00f3wili\u015bcie s\u0105siad\u00f3w do wzi\u0119cia udzia\u0142u w ankiecie) jak robi ka\u017cdy szanuj\u0105cy si\u0119 naukowiec, kt\u00f3ry musi rozliczy\u0107 si\u0119 z grantu na badania i wnioski wyci\u0105gn\u0119, a co! A wnioski s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce:
\n<\/p>\n

Ludzie uwa\u017caj\u0105, \u017ce psycholog zajmuje si\u0119 terapi\u0105, pomoc\u0105 i rozmow\u0105.<\/b> Pozosta\u0142e odpowiedzi w wi\u0119kszo\u015bci by\u0142y jako\u015b powi\u0105zane z tymi trzema, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 najcz\u0119\u015bciej. Jedna osoba si\u0119 wy\u0142ama\u0142a i napisa\u0142a psyche<\/i>, ale to psycholog, wi\u0119c si\u0119 nie liczy. Tylko nie sprawdzajcie, kto to, bo przyjdzie RODO z czarnym worem i Was porwie. Ciekawe swoj\u0105 drog\u0105, jak by na to pytanie odpowiedzieli inni koledzy i kole\u017canki po fachu. Pami\u0119tam moje bezbrze\u017cne zdumienie, kiedy na jednych z pierwszych zaj\u0119\u0107 na studiach prowadz\u0105cy spyta\u0142, czemu zdecydowali\u015bmy si\u0119 na ten kierunek i zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107, je\u015bli nie wszyscy, odmieniali s\u0142owo pomoc<\/i> przez wszystkie przypadki. No, mo\u017ce poza wo\u0142aczem. Czemu mnie to zdziwi\u0142o? Bo ja zezna\u0142am co\u015b zupe\u0142nie innego*.
\nOczyma wyobra\u017ani widz\u0119 teraz pulsuj\u0105ce znaki zapytania w waszych oczach. Eeee? To co ci psycholodzy robi\u0105, je\u015bli nie pomagaj\u0105 rozmawiaj\u0105c w czasie terapii? Spokojnie. To te\u017c. Odkryj\u0119 jednak przed Wami pewien sekret. <\/b><\/p>\n

Psychologia to nie tylko terapia<\/b>. A nawet, nie przede wszystkim terapia. Wi\u0119c co?<\/p>\n

Psychologia<\/b>, jak inne logie,<\/i> to nauka<\/b>. Dos\u0142ownie nauka o duszy<\/b>. Do XIX wieku tak j\u0105 traktowano. Tylko, \u017ce w pewnym momencie okaza\u0142o si\u0119, ze nie wszyscy wierz\u0105, \u017ce maj\u0105 dusz\u0119, a psychologi\u0119 uprawia\u0107 chcieli. Na prze\u0142omie wiek\u00f3w XIX i XX przedmiotem nauki sta\u0142a si\u0119 wi\u0119c \u015bwiadomo\u015b\u0107<\/b>. W 1897 roku w Lipsku powsta\u0142o pierwszy instytut psychologiczny. Czym si\u0119 zajmowa\u0142 profesor Wilhelm Wundt, kt\u00f3ry go za\u0142o\u017cy\u0142? Terapi\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144sk\u0105? Zbuntowanymi nastolatkami? Dzie\u0107mi z fobi\u0105 szkoln\u0105? Ale\u017c sk\u0105d. Sadza\u0142 student\u00f3w przed metronomem nastawionym raz na szybkie, raz wolne tykanie i pyta\u0142, jak odbieraj\u0105 te d\u017awi\u0119ki. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce szybkie tykanie wywo\u0142uje zdenerwowanie a powolne – odpr\u0119\u017cenie. Poza tym osoby badane twierdzi\u0142y, \u017ce przed ka\u017cdym d\u017awi\u0119kiem doznawa\u0142y s\u0142abego wra\u017cenia napi\u0119cia, natomiast bezpo\u015brednio po odczuwa\u0142y ulg\u0119.<\/p>\n

Niestety zn\u00f3w pojawi\u0142 si\u0119 problem, bo kiedy bada si\u0119 \u015bwiadomo\u015b\u0107, przedmiot i podmiot bada\u0144 (czyli badany i badaj\u0105cy) jest ten sam, co poci\u0105ga za sob\u0105 brak obiektywizmu. Dla nauki to du\u017ca skucha. Referowanie drugiej osobie o procesach zachodz\u0105cych w naszej \u015bwiadomo\u015bci jest szalenie trudne. Nawet zjawiska w \u015bwiecie zewn\u0119trznym, wydawa\u0142o by si\u0119, \u017ce obiektywne, s\u0105 przez nas r\u00f3\u017cnie spostrzegane. Gdyby tak nie by\u0142o, unikn\u0119liby\u015bmy licznych k\u0142\u00f3tni ma\u0142\u017ce\u0144skich na temat tej niebieskiej kurtki, kt\u00f3ra jest zielona. Spr\u00f3bujcie wyt\u0142umaczy\u0107 komu\u015b, co to znaczy, co co\u015b jest zielone. Um\u00f3wili\u015bmy si\u0119, \u017ce pewne obiekty nazywamy zielonymi, ale to wcale nie znaczy, \u017ce spostrzegamy je w ten sam spos\u00f3b. Jeszcze trudniej jest ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 introspekcyjn\u0105, czyli dotycz\u0105c\u0105 w\u0142asnych proces\u00f3w psychicznych. Nawet je\u015bli w takiej samej sytuacji dwie osoby m\u00f3wi\u0105, \u017ce odczuwaj\u0105 zdenerwowanie, odpr\u0119\u017cenie czy ulg\u0119, czy znaczy to, \u017ce na pewno odczuwaj\u0105 to samo?<\/p>\n

W takim razie, skoro z badaniem wiadomo\u015bci jest tyle problem\u00f3w, trzeba poszuka\u0107 czego\u015b, co da si\u0119 bezpo\u015brednio obserwowa\u0107. W takim razie – zachowanie<\/b>. Kiedy behawiory\u015bci zabrali si\u0119 do roboty otworzy\u0142y si\u0119 nowe mo\u017cliwo\u015bci – mo\u017cna by\u0142o bada\u0107 zwierz\u0119ta oraz dzieci i inne osoby, z kt\u00f3rymi nie mo\u017cna przeprowadzi\u0107 wywiadu. Sam John Watson, tw\u00f3rca behawioryzmu, nie uwa\u017ca\u0142 si\u0119 co prawda za psychologa, ale do rozwoju psychologii wni\u00f3s\u0142 ten nurt bardzo wiele.<\/p>\n

W historii psychologii pojawi\u0142 si\u0119 jeszcze jeden pomys\u0142 na to, czym mog\u0142aby si\u0119 ona zajmowa\u0107. Przedstawi\u0142 go niejaki Zygmunt Freud. Wiecie ju\u017c? Tak, to nie\u015bwiadomo\u015b\u0107<\/b>. Wed\u0142ug klasycznej psychoanalizy \u015bwiadomo\u015b\u0107 to tylko wierzcho\u0142ek g\u00f3ry lodowej. Zachowanie i prze\u017cywanie zale\u017cy w g\u0142\u00f3wnej mierze od nie\u015bwiadomych proces\u00f3w psychicznych. Skoro s\u0105 nie\u015bwiadome, to sk\u0105d o nich wiemy? Psychoanalitycy wnioskuj\u0105 o ich istnieniu za pomoc\u0105 techniki wolnych skojarze\u0144 (m\u00f3wienie co \u015blina na j\u0119zyk przyniesie), analizy marze\u0144 sennych, przej\u0119zycze\u0144, pomy\u0142ek itp. Problem w tym, \u017ce istnienia nie\u015bwiadomych zjawisk, jak na przyk\u0142ad wyparcie, udowodni\u0107 si\u0119 nie da, bo s\u0105 niefalsyfikowalne, ale to ju\u017c temat na inn\u0105 opowie\u015b\u0107.<\/p>\n

Obecnie przyjmuje si\u0119, \u017ce psychologia opisuje psychiczne mechanizmy zachowania<\/b>, czyli nie samo zachowanie jako takie, ale jego mechanizmy, czyli sposoby powstawania i dzia\u0142ania; mechanizmy psychiczne, czyli zwi\u0105zane z emocjami, intelektem, poznaniem, potrzebami itp.<\/p>\n

Gratulacje, dobrn\u0119li\u015bcie do ko\u0144ca bardzo skondensowanego streszczenia historii my\u015bli psychologicznej. Nast\u0119pnym razem opowiem, jakie s\u0105 cele psychologii, czyli po co ona komu?<\/p>\n

* Zastanawiacie si\u0119, dlaczego wybra\u0142am psychologi\u0119? Nie pami\u0119tam, co dok\u0142adnie odpowiedzia\u0142am, ale to by\u0142o co\u015b w stylu bo jestem ciekawa, jak dzia\u0142a m\u00f3zg<\/i>, albo chcia\u0142abym zrozumie\u0107 zachowanie ludzi<\/i>, w ka\u017cdym razie motywacja by\u0142a poznawcza, a nie altruistyczna.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na moim profilu na Facebooku zamie\u015bci\u0142am niedawno ankiet\u0119 z pytaniem: „Z czym Ci si\u0119 kojarzy s\u0142owo psycholog? Bardzo dzi\u0119kuj\u0119 wszystkim, kt\u00f3rzy si\u0119 odezwali. Wyniki oczywi\u015bcie s\u0105 nieistotne statystycznie, bo pr\u00f3ba by\u0142a za ma\u0142a. To znaczy, \u017ce ka\u017cdy statystyk rwie sobie w\u0142osy z g\u0142owy, kiedy widzi, \u017ce na podstawie dwudziestu wypowiedzi stawia si\u0119 wniosek dotycz\u0105cy ca\u0142ej populacji: ludzie uwa\u017caj\u0105, \u017ce… Spytajcie…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":79,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-28","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iwona.minakowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iwona.minakowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iwona.minakowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwona.minakowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwona.minakowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/iwona.minakowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49,"href":"https:\/\/iwona.minakowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28\/revisions\/49"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwona.minakowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/79"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iwona.minakowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwona.minakowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwona.minakowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}