{"id":30,"date":"2018-06-11T23:35:22","date_gmt":"2018-06-11T21:35:22","guid":{"rendered":"https:\/\/iwona.minakowska.pl\/?p=30"},"modified":"2018-10-08T11:50:09","modified_gmt":"2018-10-08T09:50:09","slug":"po-co-komu-psychologia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iwona.minakowska.pl\/index.php\/2018\/06\/11\/po-co-komu-psychologia\/","title":{"rendered":"Po co komu psychologia?"},"content":{"rendered":"

Opowiedzia\u0142am Ci niedawno czym jest psychologia: nauk\u0105. O czym? Zerknij tutaj<\/a>. Teraz zajm\u0119 si\u0119 celami psychologii, czyli po co ona w\u0142a\u015bciwie jest?<\/p>\n

Po pierwsze: opis. Co?<\/b>
\nTeoria naukowa, tak\u017ce psychologiczna, ma funkcj\u0119 deskryptywn\u0105, czyli pr\u00f3buje opisa\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107. Psycholog zbiera dane na temat \u015bwiata, konkretnie na temat obiekt\u00f3w zwanych lud\u017ami. Zadaje pytania od og\u00f3lnych do bardzo szczeg\u00f3\u0142owych. Obserwuje bardzo r\u00f3\u017cne zjawiska – czy ch\u0142opcy s\u0105 bardziej agresywni ni\u017c dziewczynki? Czy zdrowy psychicznie cz\u0142owiek b\u0119dzie kopa\u0142 pr\u0105dem innego cz\u0142owieka, je\u015bli si\u0119 mu powie, \u017ceby to zrobi\u0142? Ile element\u00f3w mo\u017cna zapami\u0119ta\u0107 jednocze\u015bnie? Czy czytanie jest \u0142atwiejsze ni\u017c nazywanie koloru czcionki, kt\u00f3r\u0105 napisane s\u0105 s\u0142owa? Czy wyrazy twarzy wywo\u0142ywane przez emocje s\u0105 takie same w r\u00f3\u017cnych kulturach? Mog\u0142abym ci\u0105gn\u0105\u0107 t\u0119 list\u0119 w niesko\u0144czono\u015b\u0107. Za ka\u017cdym z tych pyta\u0144 stoi wiele bada\u0144 i wielu badaczy.<\/p>\n

Po drugie: wyja\u015bnianie. Dlaczego?<\/b>
\nKiedy ju\u017c zaobserwowali\u015bmy, \u017ce jakie\u015b zjawisko wyst\u0119puje, zadajemy sobie pytanie: dlaczego? Co jest przyczyn\u0105, jaki jest mechanizm? Teoria ma funkcj\u0119 eksplanacyjn\u0105, czyli pr\u00f3buje wyja\u015bni\u0107 przyczyny opisanych zjawisk. O ile w og\u00f3le zak\u0142adamy, \u017ce istnieje w \u015bwiecie jaka\u015b przyczynowo\u015b\u0107, ale to ju\u017c zostawmy filozofom.
\nWyobra\u017a sobie, \u017ce siedzisz z kole\u017cank\u0105 w kawiarni i nagle ona zaczyna piszcze\u0107, macha\u0107 r\u0119kami i wskakuje na krzes\u0142o. To jest opis, ale on Ci nie wystarcza, natychmiast zadajesz sobie pytanie: co si\u0119 sta\u0142o? Co spowodowa\u0142o to zachowanie? Mo\u017cesz pomy\u015ble\u0107, \u017ce ma jak\u0105\u015b rzadk\u0105 chorob\u0119 psychiczn\u0105. Albo uczulenie na kaw\u0119. Albo si\u0119 poparzy\u0142a. Albo sobie przypomnia\u0142a, \u017ce zostawi\u0142a w\u0142\u0105czone \u017celazko. Albo przeprowadza na Tobie eksperyment, \u017ceby zobaczy\u0107, jak si\u0119 zachowasz. Wtedy widzisz na stole ma\u0142ego paj\u0105czka. Wi\u0105\u017cesz go oczywi\u015bcie z zachowaniem kole\u017canki – stwierdzasz, \u017ce boi si\u0119<\/i> paj\u0105k\u00f3w, albo nawet, \u017ce cierpi na arachnofobi\u0119<\/i>. Ale czy widzisz l\u0119k albo fobi\u0119? Nie, widzisz tylko zachowanie. \u017beby je wyja\u015bni\u0107 musisz wprowadza\u0107 poj\u0119cie nieobserwowalne, takie ogniwo \u0142\u0105cz\u0105ce w \u0142a\u0144cuchu przyczynowo-skutkowym. Nazywamy je konstruktem teoretycznym. Takimi konstruktami s\u0105 na przyk\u0142ad emocje, potrzeby, pop\u0119dy czy, bardzo og\u00f3lnie, osobowo\u015b\u0107. Poniewa\u017c nie mamy nigdy wszystkich danych, nie mamy stuprocentowej pewno\u015bci, czy nasze wyja\u015bnienie jest w\u0142a\u015bciwe. Mo\u017ce paj\u0105k zupe\u0142nie nie mia\u0142 wp\u0142ywu na zachowanie naszej kole\u017canki? Mo\u017ce nawet go nie zauwa\u017cy\u0142a, a zacz\u0119\u0142a si\u0119 dziwnie zachowywa\u0107 z zupe\u0142nie innego powodu? Uczulenie na kaw\u0119 objawiaj\u0105ce si\u0119 piskiem i podskokami na krze\u015ble jest jednak miej prawdopodobne ni\u017c to, \u017ce boi si\u0119 paj\u0105k\u00f3w, wi\u0119c b\u0119dziesz raczej sk\u0142onny do przyj\u0119cia tego drugiego wyja\u015bnienia.<\/p>\n

Po trzecie: przewidywanie. Co si\u0119 stanie?<\/b>
\nCo nam da wyja\u015bnienie przyczyn zachowania, poza zaspokojeniem naszej ciekawo\u015bci? Umo\u017cliwi przewidywanie podobnych zachowa\u0144 w przysz\u0142o\u015bci. Je\u015bli przyj\u0105\u0142e\u015b, \u017ce kole\u017canka ma arachnofobi\u0119, mo\u017cesz si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce nast\u0119pnym razem, kiedy zobaczy paj\u0105ka, zachowa si\u0119 podobnie. Na tym polega funkcja predyktywna (prognostyczna) teorii.
\nPrzewidywa\u0107 mo\u017cemy na dwa sposoby. Pierwszy jest szacunkowy – szacujemy, jakie jest prawdopodobie\u0144stwo wyst\u0105pienia jakiego\u015b zdarzenia. Je\u015bli wiesz, \u017ce 4% ludzi cierpi na arachnofobi\u0119, to mo\u017cesz si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce 1 na 25 Twoich znajomych ma ten problem i mo\u017cesz oceni\u0107, jak cz\u0119sto spotkasz si\u0119 z takimi objawami. Predykcja szacunkowa nie uwzgl\u0119dnia jednak przyczyn, a jedynie cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania zjawisk, dlatego lepiej opiera\u0107 si\u0119 na zrozumieniu zale\u017cno\u015bci. O r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy korelacj\u0105 a zwi\u0105zkiem przyczynowo-skutkowym opowiem innym razem.<\/p>\n

Po czwarte: zmiana. Jak to zmieni\u0107?<\/b>
\nDopiero teraz, kiedy opisali\u015bmy i wyja\u015bnili\u015bmy zachowanie cz\u0142owieka, kiedy przewidzieli\u015bmy czy i w jakich warunkach mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107, nadchodzi pora na jego zmian\u0119. Tu mamy wszystko, co jest zwi\u0105zane z pomoc\u0105, terapi\u0105, poradnictwem, popraw\u0105 jako\u015bci \u017cycia itp. Tym wszystkim zajmuj\u0105 si\u0119 psycholodzy, ale to tylko jeden z obszar\u00f3w ich pracy.<\/p>\n

Ja si\u0119 nie zajmuj\u0119 terapi\u0105. Poruszam si\u0119 w innych rejonach psychologii. Je\u015bli jeste\u015b ciekawy, gdzie mnie nosi, zapraszam do czytania. Psychologia jest bardzo ciekawa, tak\u017ce, je\u015bli nie potrzebujesz terapii, i uwa\u017casz \u017ce jeste\u015b zupe\u0142nie normalny. \ud83d\ude09<\/p>\n

\"\"<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Opowiedzia\u0142am Ci niedawno czym jest psychologia: nauk\u0105. O czym? Zerknij tutaj. Teraz zajm\u0119 si\u0119 celami psychologii, czyli po co ona w\u0142a\u015bciwie jest?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":31,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-30","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iwona.minakowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iwona.minakowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iwona.minakowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwona.minakowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwona.minakowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/iwona.minakowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":47,"href":"https:\/\/iwona.minakowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30\/revisions\/47"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwona.minakowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iwona.minakowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwona.minakowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwona.minakowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}